
ପଠନ
ବିକଳ୍ପ
ଅଧିକ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି
ବନରକ୍ଷୀ ମାନେ ଜଙ୍ଗଲ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କାମ କରିଥାନ୍ତି । ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ (ପହରା) କରନ୍ତି, ଶିକାର ଏବଂ ବେଆଇନ ଗଛ କଟା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ରୋକନ୍ତି, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହାୟତା କରନ୍ତି ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତିକ ସନ୍ତୁଳନ (Ecological balance) ରକ୍ଷା କରିବାରେ ବନ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି । ଏହା ବନ ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ଏକ କ୍ଷେତ୍ର ଭିତ୍ତିକ (Field-based) ସରକାରୀ ଚାକିରି ଅଟେ ।
ଶାରୀରିକ ଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ ସହନଶୀଳତା
ଜଙ୍ଗଲ ଏବଂ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ବିଷୟରେ ପ୍ରାଥମିକ ଜ୍ଞାନ
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଦକ୍ଷତା
ଶୃଙ୍ଖଳା
ସାହସିକତା
ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତା
ମିଳିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା (ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟ)
ଓଡ଼ିଶାରେ ଜଣେ ବନରକ୍ଷୀଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ସଫଳତା କାହାଣୀ ହେଉଛି ୪୨ ବର୍ଷୀୟ ନିଷ୍ଠାପର ବନରକ୍ଷୀ ମିତ୍ରଭାନୁ ନାଏକଙ୍କର, ଯାହାଙ୍କର ପ୍ରକୃତି ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରତି ଥିବା ଅଦମ୍ୟ ନିଶା ପ୍ରକୃତ ପକ୍ଷେ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ମାନଚିତ୍ରକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଛି। ବେଲଦା ବିଟ୍ (Belda beat) ରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମିତ୍ରଭାନୁ, ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଏକ ବୃହତ୍ ବନୀକରଣ ପ୍ରକଳ୍ପ ର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଖଣି ଖନନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ପଡ଼ି ରହିଥିବା ଏକ ପରିତ୍ୟକ୍ତ, ଅନୁର୍ବର ଜମିକୁ ଏକ ସବୁଜ ସୁନ୍ଦର ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସଫଳତା କେବଳ ୩୨,୦୦୦ ବୃକ୍ଷଚାରା ରୋପଣ କରିବାରେ ସୀମିତ ନଥିଲା, ବରଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଏକତ୍ରିତ କରିବାର ଅପୂର୍ବ ଦକ୍ଷତା ମଧ୍ୟ ସେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣି ଦେବା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସେ ଆଖପାଖ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା 'ବନ ସୁରକ୍ଷା ସମିତି' କୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଅସାଧାରଣ ନିଷ୍ଠା ଯୋଗୁଁ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ବଞ୍ଚି ରହିବାର ହାର ଏତେ ଅଧିକ ଥିଲା ଯେ, ଓଡ଼ିଶା ବନ ବିଭାଗ ନିଜର ପାରମ୍ପରିକ ନିୟମକୁ ବଦଳାଇ ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଏକ ବିରଳ ସ୍ୱୀକୃତି ସ୍ୱରୂପ, ବିଭାଗ ସେହି ପୁନର୍ଜୀବିତ ସବୁଜ ଜଙ୍ଗଲର ନାମ ତାଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ - 'ମିତ୍ରଭାନୁ ବନ', 'ମିତ୍ରଭାନୁ ବନ-୨' ଏବଂ 'ମିତ୍ରଭାନୁ ବନ-୩' ରଖିଛନ୍ତି। ଏହା ଜଣେ "ସବୁଜ ଯୋଦ୍ଧା" (Green warrior) ଭାବେ ତାଙ୍କର ଗୌରବମୟ ଅବଦାନକୁ ସେହି ମାଟିରେ ସଦାସର୍ବଦା ପାଇଁ ଅମର କରି ରଖିଛି, ଯାହାର ସେ ସୁରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
ଫରେଷ୍ଟ ଗାର୍ଡ ପଦବୀ ପାଇଁ କୌଣସି ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।
ବନରକ୍ଷୀ ମାନେ ଜଙ୍ଗଲ ସମ୍ପଦ, ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପରିବେଶ ପରିଚାଳନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜର ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଜଣେ ସଫଳ ଉଦ୍ୟୋଗୀ ହୋଇପାରିବେ। ସେମାନେ ଇକୋ-ଟୁରିଜିମ୍ ସେବା (ପରିବେଶ ପର୍ଯ୍ୟଟନ), ପ୍ରକୃତି ଶିବିର (Nature camps), ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ସଂସ୍ଥା, ଜଙ୍ଗଲ ଭିତ୍ତିକ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବସାୟ, ନର୍ସରୀ ବିକାଶ, ଔଷଧୀୟ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କିମ୍ବା ପରିବେଶ ପରାମର୍ଶ ସେବା ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବେ। ନିଜର ବ୍ୟାବହାରିକ କ୍ଷେତ୍ରଗତ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ଜୈବବିବିଧତା ସଂରକ୍ଷଣର ଜ୍ଞାନ ବଳରେ, ସେମାନେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର, ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ କିମ୍ବା ଗୋଷ୍ଠୀ ଭିତ୍ତିକ ଉଦ୍ୟୋଗମାନ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିପାରିବେ ଯାହା ପ୍ରକୃତି ସଂରକ୍ଷଣ ସହିତ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଜୀବିକାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥାଏ ।
ଏହି ପଦବୀ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ଶାରୀରିକ ଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଗତ କାର୍ଯ୍ୟ (Fieldwork) ଆବଶ୍ୟକ।
ଏଥିରେ ଜଙ୍ଗଲରେ ପାଟ୍ରୋଲିଂ (ପହରା) କରିବା ଏବଂ ବାହାରେ କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ।
ଗତିଶୀଳତା ଜନିତ ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟା ବା ଅକ୍ଷମତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅନୁକୂଳ ହୋଇନପାରେ।
ତେବେ, ବନ ବିଭାଗର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ଡାଟା ରେକର୍ଡିଂ, କିମ୍ବା ପରିବେଶ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭଳି ଏହା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭୂମିକାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରେ।